Văn khấn cúng Tất Niên là nội dung không thể thiếu trong nghi thức kết thúc năm cũ của mỗi gia đình Việt. Đây là bài khấn đọc thành lời, giúp gia chủ trình bày rõ ràng ngày tháng, lễ cúng, người thực hiện và nội dung thưa gửi trong buổi cúng cuối năm. Việc sử dụng văn khấn đúng hoàn cảnh, đúng đối tượng và đúng không gian cúng sẽ giúp nghi lễ diễn ra mạch lạc, trang nghiêm và tránh sai sót khi thực hành.

Tùy theo vị trí thực hiện nghi lễ, văn khấn cúng Tất Niên được chia thành hai loại chính: văn khấn cúng Tất Niên trong nhà và văn khấn cúng Tất Niên ngoài trời.

Banner văn khấn cúng Tất Niên trong nhà và ngoài trời đúng chuẩn cổ truyền
Banner văn khấn cúng Tất Niên trong nhà và ngoài trời đúng chuẩn cổ truyền

Mỗi bài văn khấn có cấu trúc, cách xưng danh và nội dung trình bày khác nhau, phù hợp với từng trường hợp cúng cụ thể. Việc tách riêng hai bài văn khấn sẽ giúp người đọc dễ tra cứu, dễ áp dụng và sử dụng chính xác khi tiến hành nghi lễ Tất Niên vào cuối năm.

Bài văn khấn cúng Tất Niên trong nhà

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh cai quản trong khu vực này.

Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại, chư vị Hương linh dòng họ …
Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ.
Con kính lạy các vị bá thúc huynh đệ, cô dì tỷ muội cùng toàn thể chư vị Hương linh gia tiên.

Hôm nay là ngày … tháng Chạp năm …
Tín chủ chúng con là …
Ngụ tại …

Nhân ngày cuối năm, năm cũ sắp qua, năm mới sắp tới, gia đình chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, cơm canh, dâng lên trước án, kính cẩn làm lễ cúng Tất Niên.

Chúng con kính mời các ngài Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần, các ngài Thần linh bản gia, Táo Quân, Thổ Địa, Long Mạch cùng chư vị Tôn Thần cai quản trong nhà giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời Tổ tiên nội ngoại, chư vị Hương linh gia tiên dòng họ …, những người đã khuất trong gia đình, về sum họp, chứng giám cho lòng thành của con cháu, thụ hưởng lễ cúng cuối năm.

Năm qua, gia đình chúng con có những điều làm được và những điều còn thiếu sót. Nếu trong năm cũ có điều chi lầm lỗi, có điều chi chưa trọn đạo hiếu, chưa phải phép tắc, kính mong chư vị Tôn Thần và gia tiên rộng lòng tha thứ, bỏ qua cho con cháu được nhẹ lòng bước sang năm mới.

Chúng con cúi xin chư vị Tôn Thần phù hộ độ trì cho gia đình chúng con trong năm mới được bình an mạnh khỏe, công việc hanh thông, gia đạo thuận hòa, trên dưới một lòng, mọi việc tiến triển tốt đẹp, điều lành đem đến, điều dữ tiêu tan.

Chúng con cúi xin gia tiên tiền tổ thương xót con cháu, phù hộ độ trì cho con cháu trong nhà được an cư lạc nghiệp, học hành tấn tới, làm ăn thuận lợi, trong ngoài yên ổn, gặp nhiều may mắn, tránh mọi tai ương, bệnh tật.

Nguyện cho gia đình chúng con sang năm mới được đủ đầy phúc lộc, tài khí vững bền, tâm an trí sáng, trên kính dưới nhường, giữ trọn đạo làm người, đạo làm con, đạo làm cháu.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chư vị Tôn Thần và gia tiên chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Chuẩn bị cho lễ cúng Tất Niên trong nhà

Để lễ cúng Tất Niên trong nhà được tiến hành đầy đủ và đúng trình tự, việc chuẩn bị cần được thực hiện trước thời điểm cúng, bao gồm không gian thờ cúng, lễ vật, bài văn khấn và người thực hiện nghi lễ. Dưới đây là các bước chuẩn bị cơ bản, dễ áp dụng cho hầu hết các gia đình.

Không gian cúng Tất Niên trong nhà

Không gian cúng Tất Niên trong nhà thường được thực hiện tại bàn thờ gia tiên. Trước ngày cúng, gia chủ cần:

  • Lau dọn bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng
  • Thay nước trong bát hương, chén nước thờ
  • Sắp xếp lại đồ thờ ngay ngắn, không xê dịch bát hương
  • Đảm bảo khu vực thờ cúng yên tĩnh, tránh ồn ào trong lúc hành lễ

Việc chuẩn bị không gian sạch sẽ giúp buổi cúng diễn ra trang nghiêm và thuận tiện cho quá trình khấn lễ.

Lễ vật cúng Tất Niên trong nhà

Lễ vật cúng Tất Niên trong nhà được chuẩn bị tùy theo điều kiện của mỗi gia đình, có thể là mâm cúng mặn hoặc mâm cúng chay. Tuy nhiên, mâm cúng cần thể hiện sự đầy đủ, chỉn chu và phù hợp với bữa cơm cuối năm.

Thông thường, lễ vật sẽ bao gồm:

  • Hương (nhang)
  • Đèn hoặc nến
  • Hoa tươi
  • Trầu cau
  • Rượu, nước sạch
  • Mâm cơm Tất Niên

Gia chủ có thể tham khảo chi tiết từng lễ vật, cách sắp xếp và số lượng phù hợp tại bài viết: Hướng dẫn làm mâm cúng Tất Niên gồm những gì?

Người thực hiện lễ cúng

Người thực hiện lễ cúng Tất Niên trong nhà thường là gia chủ hoặc người đại diện trong gia đình. Trước khi cúng, người làm lễ cần:

  • Ăn mặc chỉnh tề, gọn gàng
  • Giữ thái độ nghiêm túc, tập trung
  • Tránh sử dụng điện thoại hoặc làm việc riêng trong lúc cúng

Nếu gia đình đông người, các thành viên có thể đứng sau để cùng tham dự, nhưng không chen lấn hoặc nói chuyện trong thời gian hành lễ.

Thời điểm tiến hành lễ cúng Tất Niên trong nhà

Lễ cúng Tất Niên trong nhà thường được thực hiện vào chiều hoặc tối ngày cuối cùng của năm âm lịch. Gia đình có thể chủ động chọn thời điểm phù hợp, miễn là hoàn tất lễ cúng trước thời khắc Giao Thừa.

Việc xác định rõ thời điểm cúng giúp gia đình sắp xếp công việc và chuẩn bị lễ vật chu đáo hơn.

Kiểm tra lại trước khi hành lễ

Trước khi thắp hương và đọc văn khấn, gia chủ nên kiểm tra lại:

  • Lễ vật đã bày đủ và ngay ngắn chưa
  • Bài văn khấn đã chuẩn bị đầy đủ thông tin chưa
  • Không gian xung quanh có đảm bảo yên tĩnh không

Sau khi kiểm tra xong, gia chủ có thể bắt đầu tiến hành lễ cúng Tất Niên trong nhà theo đúng trình tự.

Bài văn khấn cúng Tất Niên ngoài trời

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Đương niên Hành Khiển.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng.
Con kính lạy các ngài Thổ Địa, Long Mạch, Tài Thần cùng chư vị Tôn Thần cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là ngày … tháng Chạp năm …
Tín chủ chúng con là …
Ngụ tại …

Nhân ngày cuối năm, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, dâng lên trước án, kính cẩn làm lễ cúng Tất Niên ngoài trời.

Chúng con kính mời các ngài Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần, các ngài Đương niên Hành Khiển, Phán Quan, các ngài Thần linh cai quản năm cũ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Hôm nay là ngày kết thúc năm cũ, chúng con kính cẩn dâng lễ tiễn các ngài Hành Khiển năm cũ hồi triều, báo cáo công việc trong năm đã qua, những điều đã làm được, những điều còn thiếu sót.

Nếu trong năm qua, tín chủ chúng con có điều chi sơ suất, thiếu sót, vô tình hay hữu ý làm điều chưa phải phép, kính mong chư vị Tôn Thần rộng lượng khoan dung, xá miễn cho mọi lỗi lầm, để gia đình chúng con được nhẹ gánh bước sang năm mới.

Chúng con kính cẩn nghênh đón các ngài Hành Khiển năm mới, Phán Quan năm mới giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho gia đình chúng con trong năm mới được bình an, mạnh khỏe, mọi việc hanh thông, công việc tiến triển thuận lợi, làm ăn gặp nhiều may mắn.

Cúi xin chư vị Tôn Thần phù hộ cho gia đạo chúng con được yên ổn, trong ngoài hòa thuận, trên dưới thuận hòa, con cháu chăm ngoan, học hành tiến bộ, công việc làm ăn không gặp trở ngại.

Nguyện cầu cho năm mới đến, gia đình chúng con được đón nhận nhiều điều tốt lành, điều dữ tiêu tan, điều lành tăng trưởng, phúc lộc vẹn toàn, tai ương tránh khỏi.

Chúng con lễ bạc tâm thành, kính dâng trước án, cúi xin chư vị Tôn Thần chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Chuẩn bị cho lễ cúng Tất Niên ngoài trời

Lễ cúng Tất Niên ngoài trời được tiến hành độc lập với lễ cúng trong nhà, vì vậy việc chuẩn bị cần được thực hiện riêng, không gộp chung. Gia chủ nên hoàn tất mọi khâu chuẩn bị trước thời điểm cúng để tránh gián đoạn trong quá trình hành lễ.

Vị trí đặt mâm cúng

Mâm cúng ngoài trời thường được đặt tại khoảng không gian phía trước nhà, sân, hiên hoặc ban thờ thiên. Vị trí đặt mâm cần bằng phẳng, sạch sẽ và đủ rộng để bày lễ vật ngay ngắn. Tránh đặt mâm tại nơi có gió mạnh, lối đi lại nhiều hoặc khu vực ẩm thấp.

Nếu gia đình sống trong nhà phố hoặc chung cư, có thể đặt mâm cúng tại ban công, sân thượng hoặc khu vực trước cửa chính, miễn là đảm bảo sự trang nghiêm trong lúc cúng.

Chuẩn bị lễ vật

Lễ vật cúng Tất Niên ngoài trời không yêu cầu cầu kỳ, nhưng cần đủ những vật phẩm cơ bản để thực hiện nghi lễ. Gia chủ nên chuẩn bị hương, đèn hoặc nến, hoa tươi, rượu, nước sạch và mâm lễ tùy điều kiện gia đình.

Lễ vật cần được bày gọn gàng, cân đối, không bày biện rườm rà hoặc thiếu thống nhất. Trước khi cúng, nên kiểm tra lại hương và đèn để bảo đảm có thể duy trì suốt thời gian hành lễ.

Thời điểm tiến hành lễ cúng

Lễ cúng Tất Niên ngoài trời thường được tiến hành vào chiều tối ngày cuối cùng của năm âm lịch, trước thời điểm cúng trong nhà. Gia chủ nên chọn thời gian phù hợp với điều kiện thời tiết và sinh hoạt của gia đình.

Việc cúng ngoài trời cần hoàn tất gọn gàng, không kéo dài quá lâu, sau khi hương cháy được một tuần có thể hóa vàng và thu dọn lễ vật.

Văn khấn cúng Tất Niên, dù thực hiện trong nhà hay ngoài trời, đều cần được sử dụng đúng nội dung và đúng hoàn cảnh cúng. Việc tách riêng bài văn khấn theo từng trường hợp giúp người thực hiện dễ theo dõi, tránh nhầm lẫn khi tiến hành nghi lễ vào thời điểm cuối năm. Khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, không gian và bài văn khấn phù hợp, gia chủ chỉ cần thực hiện đúng trình tự là có thể hoàn thành lễ cúng Tất Niên một cách trọn vẹn và rõ ràng.